Çocuklarda D Vitamini ve Demir desteği

Son zamanlarda özellikle internet, görsel/yazılı medya ve çeşitli platformlarda D vitamini başta olmak üzere, diğer vitamin ve elementlerin kullanımı ile ilgili bilgi karmaşasının olması, bu vitamin ve elementlerin hatalı kullanımına yol açabilmektedir. Bizler de hasta ve hasta yakınlarımızda yaratılan bu kafa karışıklığını gözlemleyerek bu konuda sizlere doğru kaynaktan bilgiler aktarmak istedik.

Derlemiş olduğumuz bu bilgiler bilimsel çalışmalar ve güncel rehberler ışığında hazırlanmış olup, özellikle çocuklarımıza uygulanması gereken D vitamini ve demir desteği hakkında bilgiler içermektedir.

 

D Vitamini desteği
Amerikan Pediatri Akademisi başta olmak üzere birçok otorite çocukların güneşin zararlı etkilerinden, cilt kanseri riskinden korunması için doğrudan güneş ışığına maruz kalınmamasını ve güneş koruyucu kremlerin kullanılmasını önermektedir. Bu koruyucu etkenler ise güneş ışığı aracılığıyla cildin D vitamini sentezini engellemektedir. Ayrıca çeşitli gıdaların D vitamini içeriği farklılıklar göstermektedir. Her çocuğun farklı beslendiği ve güneş maruziyetinin farklı olduğu düşünülürse, çocuklarımızın D vitamini desteğine ihtiyaç duyup duymadığını belirlemek için öncelikle çocuk hekimine başvurması gerekmektedir.

D vitamini insan sağlığı için çok önemli bir yer teşkil etmektedir. Sağlıklı kemik gelişimi, hücrelerin büyümesi, kas ve sinir hücrelerinin işlevsel olarak düzenli çalışabilmesi için D vitamini gerekmektedir.

D vitamini anne sütünde az miktarda bulunan bir vitamindir. Anne sütü ihtiyacın neredeyse onda biri kadarını barındırmaktadır. Bu nedenle sadece anne sütüyle beslenen bebeklerde de dışarıdan D vitamini desteği yapılması gerekmektedir. Güncel çalışmalar ve veriler ışığında ülkemizde zamanında doğan yenidoğan tüm bebeklerin günlük ortalama en az 400 IU (İnternasyonel ünite) D vitamini (Devit-3 damladan en az 3 damla) ile desteklenmesi önerilip, hali hazırda Sağlık Bakanlığımızın bu yönde uygulaması mevcuttur.

  • Bebeğiniz sadece veya çoğunlukla anne sütü ile besleniyorsa: Bebeğinize hayatın ilk günlerinden itibaren başlanarak günlük ortalama en az 400 IU vitamin D desteği gerekmekte, bu destek tamamlayıcı beslenme başlandıktan sonra da günlük anne sütü alımı 1 litreye kadar düşünceye kadar devam etmelidir.
  • Bebeğiniz standart mamalarla besleniyorsa: Piyasadaki standart mamalar genellikle yeterli D vitamini içermektedir. Bu durumda sadece mamayla beslenen bebeklere D vitamini kullanımı kararını takip eden çocuk hekimi karar vermelidir.
  • Erken doğan bebeklerde: Doğum haftasına, doğum kilosuna ve yaşadığı ek sorunlara göre bu ihtiyaç artabilmektedir (günlük 800-1200 ünite gerekebilir). Bu bebeklere yapılması gereken D vitamini desteğini çocuğun takibini yapan hekim belirlemelidir.

Demir Desteği
Zamanında doğan bebekler gebeliğin son 3 aylık döneminde anneden yeterli miktarda demir almakta ve bu demir depoları genellikle bu bebeklerde doğumdan sonra ilk 4 ay yeterli olmaktadır (annede hamileliği döneminde demir eksikliği mevcutsa bebekte demir depoları dolmayıp eksikliği söz konusu olabilir).

Bebeğiniz sadece anne sütü ile besleniyorsa: Anne sütü demir açısından fakirdir. Sadece anne sütü ile beslenen bebekler demir eksikliği açısından hayatlarının 4. ayından itibaren risk altındadır. Bu nedenle 4. aydan itibaren günlük 1 mg/kg/gün demir desteği (sıvı formda) önerilmektedir. Bu destek, bebeğin yeterli miktarda demirden zengin gıdaları tüketmeye başlamasına kadar devam ettirilmelidir (1-2 yaşa kadar). Demir desteğinin ne kadar süreyle yapılacağı bebekten bebeğe farklılık gösterebilmektedir. Bu nedenle demir desteğinin süresi gereksinimlerindeki farklılıklar göz önünde bulundurularak çocuğun takibi yapan hekimin kararına bırakılmalıdır.

  • Bebeğiniz çoğunlukla anne sütü ile besleniyorsa: Eğer bebeğiniz günlük beslenmesinin yarıdan fazlasını anne sütünden alıyorsa ve ekstra demirden zengin tamamlayıcı gıda almıyorsa demir desteği önerileri aynı “sadece anne sütü ile beslenen” bebeklerdeki gibidir.
  • Bebeğiniz mama ile besleniyorsa: İlk 1 yaş içinde kullanılan mamaların demirden zengin olması önerilmektedir (4-12 mg demir içeren mamalar). Bu durumda çocukta eksilik söz konusu değilse rutin olarak demir desteğine gerek duyulmamaktadır.
  • Bebeğiniz erken doğmuşsa (prematüre): Prematüre bebekler daha düşük demir depoları ile doğdukları için anne sütü ve/veya mama alsalar da ek olarak demir desteğine ihtiyaç duyarlar. Bu bebeklere yapılması gereken demir desteğini çocuğun takibini yapan hekim belirlemelidir.

Emziren Anneler İçin Vitamin Destekleri
Düzenli, dengeli, uygun bir şekilde beslenen annelerin genellikle rutin olarak ek vitamin desteğine ihtiyacı olmamaktadır. Fakat katı bir vejeteryan veya vegan diyet uygulanıyorsa; ek olarak vitamin B kompleksi kullanılması önerilmektedir (B vitamini kaynakları; kırmızı et, beyaz et ve balık ürünleridir). Emziren annelerde vitamin ve/veya element eksikliği düşündüren bulgular söz konusuysa takip eden hekimin tavsiyeleri doğrultusunda bu destekleri kullanmasını önermekteyiz.