Bebek ve Çocuklarda Kabızlık

Fonksiyonel kabızlık, dışkılamada zorluk, ağrı ya da gecikme olarak tanımlanabilir.
Çocuk 4 yaşın altındaysa aşağıdaki kriterlerin en az ikisinin bulunması kabızlık tanısı koyduracaktır;

  • Haftada 2 ya da daha az dışkılıyorsa,
  • Aşırı dışkı birikme öyküsü varsa,
  • Ağrılı ve sert dışkılıyorsa,
  • Büyük çaplı dışkılıyorsa
  • Rektumda büyük bir dışkı kütlesi bulunuyorsa
  • Tuvalet becerisini edindikten sonra;
  • Haftada en az bir kere dışkı kaçırma öyküsü,
  • Tuvaleti bile tıkayabilecek kadar geniş çaplı dışkılama öyküsü varsa

Fonksiyonel kabızlık dışında; anal stenoz (makatta darlık), anüsün (makat) önde yerleşmesi, tümörler, tiroid bezinin yetersiz çalışması, kalsiyum düşüklüğü ve fazlalığı, çölyak hastalığı, omurilik hastalıkları, Hirschsprung hastalığı (kalın bağırsak sinir sisteminin doğuştan gelişmemesi), bağ dokusu hastalıkları, bazı ilaçlar kabızlığa neden olabilmektedir. Tanı için uzman hekim tarafından detaylı öykü alınmalı ve fizik muayene yapılmalıdır.

Kabızlık neden oluşur?

Çocuklarda kabızlığın yüzde 95’inden fazlasında bir neden bulunmaz ve bunlar fonksiyonel (yapısal, bünyesel) kabızlık olarak adlandırılır.
Küçük çocuklarda kabızlığın başlangıcı, sıklıkla tuvalet eğitimi sırasında olur. Uygun ayak desteğine izin vermeyen yüksek tuvaletlerin kullanımı, çocuğa bakan kişinin baskıcı tutumu, tuvalet eğitimi sürecinin erken başlatılması bunun en sık nedenlerindendir.

 

 

 

Hangi yaşlarda görülür?

Kabızlık her yaşta görülebilir. Özellikle ek gıdaya başlandığı, tuvalet eğitimi verildiği dönemlerde ve ergenlik döneminde kabızlık daha sık görülmektedir. Küçük yaşlarda cinsiyet farkı yoktur, ergenlik dönemine doğru kızlarda daha sık görülmektedir.

Tedavide neler yapılıyor?

Hastalarda öncelikle yapısal nedenler araştırılmalıdır. Sadece anne sütüyle beslenen bazı bebeklerde dışkılama aralığı uzun fakat yumuşak kıvamda olabilmektedir. Bu bebekler kabız olarak değerlendirilmemelidir.

Anne sütü ile beslenen bebeklerin ortalama dışkılama sıklıkları şöyledir:
0-6 hafta: Her emzirme sonrası dışkılama oluşturabilecek barsak hareketleri gözlenmektedir. Ancak kaç tanesinin dışkılamayla sonuçlandığı bireysel farklılıklar gösterir (ortalama dışkılama sayısı 4-5/gün).
>6 hafta – 6 ay: 7-10 günde bir kez ile günde 3-5 kez aralığında değişebilmektedir.
6 – 60 ay: <4 kez/gün

Kabızlık tedavisinde öncelikle bebeklerin beslenmesi değerlendirilmeli ve düzenlenmelidir. Özellikle fazla miktarda abur cubur gıdalarla beslenen çocukların diyetinden bunlar çıkarılmalı yerine sağlıklı atıştırmalıklar koyulmalıdır (bakınız http://www.saglikliatistir.com/). Beslenmenin düzenlenmesinden yararlanan hastanın bu şekilde izlemine devam edilir. Beslenme düzenlenmesine yanıt alınamaz ise hekiminiz tarafından dışkıyı yumuşatan ve ağrısız dışkılamayı sağlayan ilaç tedavilerine başlanabilir. İlaç tedavisine yanıt alınan hastalar belirli aralıklarla izleme alınır. Alerjiye ait diğer şikayetleri olan bebeklerde (egzema, hışıltı gibi) besin alerjisi açısından hekiminiz tarafından annenin diyetinde de değişiklikler yapılabilir. Bu süreç çocuk hekimi ve gerekli ise çocuk gastroenteroloji uzmanı tarafından takip edilmelidir.

Etkili tedavi çocuğun acısız, rahat dışkılamasını sağlamalıdır. Bunun için tedaviye uzun süre devam edilmelidir. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa, tedavi başarısı o ölçüde artmaktadır. Tedavi başarısında çocuğa, anne ve babaya verilen eğitimin önemi büyüktür. Tuvalet eğitiminin verilmeye başlandığı dönemde başlayan kabızlıklarda eğitim ertelenmelidir. İlk altı aylık dönemde çocuklar sadece anne sütü ile beslenmelidir. Anne sütü olmaması durumunda çocuk hekiminin önerdiği demirle zenginleştirilmiş mamalarla beslenme desteklenmelidir.