Sorular ve Cevapları ile Çocuklarda Sekonder (Sonradan Gelişen) Laktoz İntoleransı

Laktoz intoleransı oldukça sık gözlenen, ancak bir o kadar da diğer hastalıklarla karışabilen bir durumdur. Bu nedenle çoğumuzun kafasının bu konuda oldukça karışık olduğunu biliyoruz. Bebeğiniz ya da daha büyük yaşlarda çocuğunuzun laktoza karşı intoleransı mı yoksa süte alerjisi mi olduğunu ayırt etmek gerçekten de zordur. Bu açıdan siz değerli ailelerimize en çok merak edilen sorular ve cevapları eşliğinde meraklarınızı giderecek bir yazı hazırladık.

Laktoz intoleransı ile süt alerjisi aynı mıdır?

Hayır. Çoğu aile laktoz intoleransı ile süt alerjisi terimlerini birbirine karıştırmaktadır. Benzer belirtileri gösterebilseler de ikisi tamamen farklı durumlardır. Laktoz intoleransı bir sindirim sistemi problemi iken, süt alerjisi bağışıklık sistemini ilgilendiren farklı bir hastalıktır. Bu sebeple, laktoz intoleransı çocuğunuzun hayat kalitesini olumsuz etkileyebilirken, hayatı tehdit edici alerjik reaksiyon olan anafilaksiye yol açmaz.

Süt alerjisi ise bebeğin sindirim sisteminin henüz tam olarak gelişmediği, hayatın ilk 1 yılında daha sık görülen bir hastalıktır. Laktoz intoleransı çocukluk çağında başlayıp yetişkinlikte daha belirgin olabilir.

Laktoz nedir?

Laktoz bir şeker olup, süt ve süt ürünleri gibi çocukların sevdiği çok sayıda besin maddesinde bulunur. Ekmek, mısır gevreği, dondurulmuş, konserce gıdalar da laktoz içeren besin maddelerine diğer örneklerdir.

Laktoz vücuda alındığında laktaz isimli enzim tarafından daha küçük parçalara ayrıştırılarak sindirim siteminde ince bağırsaklar tarafından emilimini sağlar. Eğer bu laktaz enziminin sayısı azalırsa, laktozun sindirim sistemi tarafından emilimi gerçekleştirilemez. Emilemeyen bu laktoz da bazı bulgulara yol açar. Bu duruma laktoz intoleransı adı verilir.

Süte ek olarak başka hangi gıdalarda laktoz bulunur?

Laktoz hem besin maddelerinde hem de bazı ilaç ürünlerinde kullanılmaktadır. Üreticiler çoğu zaman paketlenmiş, dondurulmuş, konserve edilmiş gıda ürünlerine de laktoz katmaktadırlar.

Aşağıda sizlere laktoz içermesi muhtemel ürünleri sıraladık; eğer bir ürünün içerisindekiler bölümüne aşağıda belirtilen kelimeler var ise o üründe laktoz olması kuvvetle muhtemeldir;

  • Süt
  • Laktoz
  • Peynir altı suyu
  • Kaymak
  • Süt ürünleri
  • Süt tozu

Laktoz intoleransının önemli – Anahtar bulguları nelerdir?

Laktoz intoleransının şiddeti alınan laktoz ile doğru orantılıdır. Ne kadar fazla miktarda laktoz alınmış ise çocuğunuzun göstereceği bulgular da o oranda şiddetli olacaktır. Laktoz intoleransının bulguları laktoz alımından dakikalar sonra başlayabilir. Bu durum çocuğunuzun laktozun ne kadarını tolere edebildiğine bağlıdır.

Aşağıda sizler için laktoz intoleransının önemli bulgularını derledik;

  • Mide bulantısı
  • Karın ağrısı, karın şişliği
  • Dışkının kıvamının daha sulu olması ve daha sık gaz çıkarma
  • Sulu ishal ve eşlik eden sık gaz çıkarma

Laktoz intoleransının çocukların hasta oldukları zamanda da geçici olarak ortaya çıkabildiğini duydum. Bu doğru mudur?

Evet. Laktoz intoleransı özellikle viral enfeksiyonlara bağlı gastroenterit (ishal) sırasında da geçici olarak ortaya çıkabilir. Bu sebeple bazen bu hastalıklar döneminde süt ürünlerinden geçici olarak uzak durulması gerekebilmektedir.

Laktoz intoleransı bebeklerde de görülebilir mi?

Laktoz intoleransı bebeklik çağında çok yaygın değildir. Çoğunlukla zamanında doğan bebeklerde 3 yaşına kadar laktoz intoleransı görülmez (primer laktoz intoleransı dediğimiz durum hariç). Çoğu bebek sindirim sistemlerinde yeterli laktaz enzimi ile doğarlar. Büyüdükçe de laktaz enzimleri azalmaya başlar.

  • Prematüre olarak doğan bebeklerde sıklıkla gelişimsel laktaz eksikliği olarak adlandırılan doğumdan sonra kısa bir süre ile bir laktoz intoleransı tipi görülebilmektedir.
  • Konjenital laktaz eksikliği ise nadir olarak görülen doğumdan itibaren bebeklerde ciddi büyüme-gelişme geriliği, ishal, dehidratasyon bulguları ile ortaya çıkan bir hastalıktır.

Bende laktoz intoleransı mevcut. Bu durumda bebeğimi anne sütü ile emzirmek güvenli midir?

Kesinlikle güvenlidir. Annede laktoz intoleransı olsa da anne sütü vermek bebek için laktoz intoleransı açısından bir risk oluşturmaz.

Çocuğumda laktoz intoleransı var ve süt içemiyor. Çocuğum yeterli kalsiyumu nasıl alabilir?

Eğer çocuğunuzda laktoz intoleransı mevcut ise laktoz içeren ürünlerden uzak durulması gerekebilir.  Bu durumda laktoz içermeyen süt, yoğurt ve peynir tüketmeye devam edebilir ki bu ürünlerde de yeterli miktarda kalsiyum bulunmaktadır. Ayrıca, koyu yeşil yapraklı sebzelerde (ıspanak, brokoli, kara lahana, fındık, fasulye (beyaz), somon ve sardunya gibi balıklarda da kalsiyum bulunmaktadır. Çocuğunuzun yeterli kalsiyumu alamadığını düşünüyorsanız doktorunuzla iletişime geçmenizi öneriyoruz.

Laktoz intoleransında tedavi seçenekleri nelerdir?

Laktoz intoleransının tedavisi çocuğunuzun gösterdiği bulgulara ve bu bulguların şiddetine bağlıdır. Bazı çocuklar küçük miktarlarda dahi olsa laktoz aldıktan sonra şiddetli bulgular gösterebilir.

  • Eğer çocuğunuz laktoz içeren besinlerden aldıysa, bazı durumlarda laktaz enzim desteği bu besin maddeleri alımından sonra verilebilir
  • Şiddetli bulgular gösteren çocuklarda laktozun diyetten tamamen çıkarılması gerekebilir, bu durumda da kalsiyum ve D vitamini desteği başlanabilir.

Tabi ki tüm bu durumların tedavisi için mutlaka doktorunuzla görüşmeniz ve doktorunuzun önerilerine göre hareket etmenizi şiddetle öneriyoruz.

Laktoz intoleransın hayat boyu devam eder mi?

Bazı olgularda –örneğin viral enfeksiyonlar sırasında- laktoz intoleransı geçici olarak görülür ve kendiliğinden düzelir. Bazen laktoz intoleransı çölyak hastalığı gibi hastalıklara eşlik edebilir. Bu durumda da çölyak hastalığı tedavisi ile birlikte laktaz enzim seviyesinde yükselme görülebilir.

Laktoz intoleransı çoğunlukla uzun yıllar sürmekte olup, hem çocukluk hem de yetişkinlikte laktozdan kaçınmak gerekebilir.