Gıdaları nasıl saklamalıyız?

Hangi yöntemi kullanacak olursak olalım öncelikle dikkat etmemiz gereken hususlar; saklayacağımız gıdaların taze olması, çürük ve ezik yerlerinin bulunmamasıdır. Aynı zamanda hazırladığınız kışlık ürünlerin üzerlerine etiketle yapım tarihlerini yazmak bozulma ihtimali olan gıdaların tüketimini önleyecektir.

GIDALARIN SAĞLIKLI SAKLANMA YÖNTEMLERİ

Tüm meyve ve sebzelerin üretildikleri mevsimde taze olarak tüketilmesi her zaman öncelikli tercihimizdir. Ancak özellikle yaz sebzelerinin uygun koşullarda hazırlanarak saklanması onları kışın da tüketmemize olanak sağlayacaktır. Gıdaların uzun süreli muhafaza edilmesinde birçok yöntem kullanılmaktadır. Hangi yöntemi kullanacak olursak olalım öncelikle dikkat etmemiz gereken hususlar; saklayacağımız gıdaların taze olması, çürük ve ezik yerlerinin bulunmamasıdır. Aynı zamanda hazırladığınız kışlık ürünlerin üzerlerine etiketle yapım tarihlerini yazmak bozulma ihtimali olan gıdaların tüketimini önleyecektir. Kullanacağımız saklama kapları veya poşetlerinin Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’ndan izinli olmasına dikkat etmeliyiz. Ayrıca bunlar her zaman tek seferlik kullanılmalıdır.

DONDURUCUDA GIDA SAKLAMA

Tüm gıdaların üzerinde bakteriler, mayalar, küfler ve virüsler gibi mikroorganizmalara çokça rastlanır. Bu organizmalar istenmeyen tatlara, kokulara, yüzeyde bakteri birikimlerine ve sonuçta gıdanın bozulmasına neden olur. Yiyeceklerin sıcak ortamda bulunmasıyla bozulmasının başlıca nedeni budur.
Dondurma işlemi gıdaların kalite, tat, koku ve besin değerinin en iyi korunduğu gıda saklama yöntemi olarak kabul edilmektedir. Dondurma işlemi sırasında gıdaların içerisinde bulunan su, buz kristallerine dönüşür, bu sayede mikroorganizmaların üremesi önlenmiş olur. Tuz veya kimyasal başka herhangi bir koruyucu madde eklenmesine gerek duyulmadan yapılıyor olması dondurma işleminin avantajıdır ve bu şekilde uygun ortamlarda uzun süre saklanmaları mümkündür. Dondurucuya konulan gıdalar için cam şişe, renkli poşetler, alüminyum folyo vb önerilmemektedir. Dondurucular için uygun olarak hazırlanmış şeffaf poşetler veya silikon saklama kapları tercih edilmelidir. Aynı zamanda buzdolabınızın dondurucu kısmının gerçekten derin dondurucu olduğundan, yani soğukluk derecesinin -18°C’lere indiğinden emin olmalısınız. Bazı buzdolaplarının dondurucu kısmı sadece buzluktur ve -6°C’e kadar inebilir. Bu tarz buzluklarda uzun süreli saklama işlemi yapılamaz.
Dondurulmak için hazırlanan gıdalar mümkün oldukça tek seferde tüketilebilecek porsiyonlarda ve çözülme işlemi daha kolay olacağından tercihen yassı hale getirilerek paketlenmelidir. Tüm hijyen kurallarına dikkat edilmesi önemlidir. Buna rağmen yine de et, tavuk ve sebze ürünlerinin çapraz olarak mikroorganizma bulaşma riski bulunduğundan birbirlerine temas etmeden ayrı muhafaza edilmesi önerilir.

ET SAKLAMA

Kırmızı etlerin muhafaza edilmesinde Türkiye’de yaygın olarak kullanılan yöntemlerden en çok dondurucuda dondurma yöntemi kullanılmakla birlikte, pastırma yapma, kavurma yapma, salam, sucuk yapma gibi geleneksel yöntemler de mevcuttur. Bu tip gıdaların hazırlanma aşamasında bolca tuz, baharat ve başka birçok katkı maddesi kullanılmaktadır. Bu nedenle et muhafaza ederken, çocuklarımıza yedirmeyi düşündüğümüz etleri dondurucuda kurallarına uygun olarak dondurmak en sağlıklısı olacaktır.

Buzdolabında saklama:
Genellikle etler kasaplarda hazırlanıp 0–1 °C’de 24 saat bekletildikten sonra gelmektedir. Etlerin kasaplarda da bekleyeceği göz önünde bulundurulmalıdır. Et ne kadar küçük parçalara bölünürse saklama süresi de o kadar kısa olur. Bu nedenle kıyma buzdolabında 1 günden çok bekletilmemelidir. Kıymadan daha büyük olan parça etler ise buzdolabında 2–3 gün bekleyebilir.

Dondurarak saklama:
Etler daha uzun süre saklanmak istenirse pişirilecek miktarlara ayrılıp tercihen yıkanmadan, yağlı kâğıt veya buzluk poşetleri içerisinde buzlukta -2 °C’de 1–2 hafta, dondurucu da ise -18 °C’de 4-5 ay kadar saklanabilir. Etler kullanılacağı zaman 24 saat önceden + 5 derecede buzdolabı içerisinde çözdürülmeli, acil kullanılması gerekiyor ise akan soğuk su altında çözülmesi sağlanmalıdır. Çözdürülmüş etler kesinlikle yeniden dondurulmamalıdır. Bunların dışında eğer balık derin dondurucuda saklanacaksa, içleri iyice temizlenmiş ve bol suyla yıkanmış şekilde paketlenmeli. Kanatlı beyaz et ve balık derin dondurucuda uygun koşullarda 2-3 aya kadar muhafaza edilebilir.

 

SEBZE SAKLAMA

Her zaman tercihimiz mevsimine uygun taze sebze ve meyveyi tüketmek olsa da kış ayları için bazı sebzeleri saklamak sıkça tercih edilen bir yöntemdir. Ülkemizde sebzelerin saklanması için birçok kullanılan yöntem vardır: Dondurucuda dondurmak, konserve yapmak, kurutmak, turşu yapmak…

Kurutma
Sebzeleri güneş altında veya fırınlarda kurutarak muhafaza etmek lezzetli bir alternatif olarak görülse de hijyen kurallarına ekstra dikkat edilmesi gereken bir yöntemdir. Güneş altında, rüzgar ile kurutulan sebzelerde su kaybı nedeniyle mikroorganizmaların ürememesi amaçlanır. Ancak hijyen kurallarına dikkat edilmemesi durumunda küf ve parazit oluşturma riski vardır. Ayrıca kurutulan sebzelerin, çiğ hallerine göre içerdiği vitamin oranının ciddi oranda düştüğü de bilinmektedir.

Konserve
Konserve yapılması da sık kullanılan bir yöntemdir. Amaç uzun süre ısı uygulayarak sebzelerde bulunan tüm mikroorganizmaların ölmesini sağlayıp, kavanozların havasız kalarak bunu uzun süre muhafaza etmektir. Konserve hazırlanırken dikkat edilmesi gereken mümkün olduğunca uzun süre ısıtma-pişirme işlemi uygulanmasıdır. Kullanılan kapların hijyenine çok dikkat edilmelidir. Tüketilmek için açılacak konservelerin kapaklarında şişme, renk değişikliği, sızıntı olmadığına dikkat etmeli, tat, koku, renk değişikliği varsa tüketilmemelidir.

Evde hazırlanan konservelerde tüm organizmaları öldürecek kadar yüksek ısıda ve uzun süreli ısıtma işlemi uygulamak zordur. Özellikle “clostridium botulinium” adlı bakteri sporları ısıya dayanıklıdır ve ölmesi zordur. Tüketmek için açtığınız konservenizde tat ve koku değişikliği de yapmayacak olan bu bakteri tehlikeli zehirlenmelere sebep olabilmektedir. Bu nedenle biz evde konserve yapmak yerine derin dondurucuda dondurarak muhafaza edilmesini önermekteyiz.

 

Dondurucuda dondurmak

Domates
Ağustos ayının ortası itibariyle kışlık domatesler uygun olgunluğa ulaşırlar. Domatesleri  kuşbaşı büyüklükte veya istediğiniz boyutlarda doğrayıp  buzdolabı poşetlerine hava almayacak şekilde tek seferde tüketilecek kadar  koyup  derin dondurucuda saklayabilirsiniz.

 

Sivri biber
Sivri biber veya  çarliston biberlerin saplarını kesilir, çekirdekleri  çıkarılır. İster bütün olarak isterseniz ufak ufak doğrayarak buzdolabı poşetlerine konularak derin dondurucuya yerleştirilir.

 

Kırmızı biber
Aynı domates gibi  depolama zamanı Ağustos ayı ortalarıdır.  Dondurucudan çıkartılan biberler buzu çözülmeden hemen yemeğe katılmalıdır.

 

Taze fasulye
Mevsiminde alınan taze fasulyeler ayıklanır, yıkanır ve bütün olarak veya doğrandıktan sonra, 3 dakika süre ile haşlama yaptıktan sonra soğuk su ile yıkanır, böylelikle pratik bir şoklama yapılmış olunur, ardından süzülür ve poşetlenir. En iyi yöntem budur.

 

Salatalık ve kabak
Salatalık ve kabak derin dondurucuya  bütün olarak konulmamalıdır. Yapmayı planladığınız yemeğe uygun olarak rendeleyerek (eğer rendelemeyi tercih ettiyseniz suyunu bir miktar sıkmanızda fayda vardır) veya küp küp doğrayarak buzdolabı poşetlerine koyabilirsiniz.

 

Brokoli:
Dondurma işlemine başlamadan önce iyice yıkayın, kurutun ve fazlalıkları kesin. Ardından 3 dakika boyunca haşlayıp kurumasını bekleyin. Tamamen kuruduklarında dondurmaya hazırlardır.

 

Barbunya
Barbunya ayıklandıktan sonra birer yemeklik olacak şekilde poşetlenir ve derin dondurucuda saklanır.

 

Ispanak
Taze yumuşak ve ufak yapraklı ıspanaklar iyice temizlenir, yıkanır, iyice kuruduktan sonra havası alınarak poşetlenir ve doğrudan derin dondurucuya kaldırılır.

 

Havuç
Taze havuçlar temizlenir, tercihinize göre dilimlenir ve poşetlenerek  derin dondurucuda saklanır. Çözdürülmeden  yemeklerde kullanılabilir.

 

Bezelye
Bezelyeleri ayıkladıktan sonra direk derin dondurucuya koyulup saklanabilir

 

Meyveler
Her ne kadar meyve suyu içilmesini önermesek de kış aylarında meyve suyu isteyen çocuklarınıza çok az şeker ile yaz aylarında hazırladığınız meyvelerden komposto hazırlayabilirsiniz. Meyveleri derin dondurucuda saklamak için dikkat etmemiz gereken şeyler; meyveler taze ve iyice temizlenmiş olmalıdır. Kabuklu bir meyve ise kabukları soyulmalı, büyük bir meyve ise küçük parçalara ayrılmalıdır ve mutlaka yıkandıktan sonra iyice kurutulmalıdır. Meyveler küçük miktarlarda dondurulmalıdır. Çünkü daha çabuk donmaktadırlar.